۲۶ اوت ۲۰۲۶- بر اساس پژوهش جدیدی که به رهبری دانشگاه موناش انجام و در نشریه NEJM Evidenceمنتشر شده است، یک داروی رایج دیابت میتواند خطر زایمانهای زودرس را در مادرانی که در معرض خطر بالای مشکلات متابولیک قرار دارند، کاهش دهد. این مطالعه بررسی کرده است که آیا «متفورمین» - یک داروی خوراکی کمهزینه که برای مدیریت قند خون تجویز میشود - میتواند به پیشگیری از دیابت بارداری و سایر پیامدهای نامطلوب بارداری، از جمله زایمان زودرس، کمک کند یا خیر.
دیابت بارداری، با افزایش قند خون در دوران بارداری مشخص میشود و امروزه از هر پنج زن باردار در استرالیا، یک نفر را تحت تأثیر قرار میدهد. در موارد شدید، این بیماری میتواند منجر به شروع زایمان زودرس شود. اگرچه اثرات بلندمدت متفورمین در دوران بارداری همچنان در حال مطالعه است، محققان دریافتند که متفورمین اگرچه به طور کلی از بروز دیابت بارداری پیشگیری نمیکند، اما میتواند محافظت قابلتوجهی در برابر زایمان زودرس ایجاد کند.
زایمان زودرس به زایمان پیش از هفته ۳۷ام بارداری گفته میشود و همچنان یکی از دلایل اصلی مرگومیر و بیماری در مادران و نوزادان است. در استرالیا، هر ساله بیش از ۲۶ هزار نوزاد (حدود ۸ درصد کل تولدها) نارس به دنیا میآیند که آنها را در معرض خطراتی نظیر مشکلات تنفسی، اختلالات تکاملی و بستری طولانیمدت در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان قرار میدهد.
کاهش احتمال زایمان زودرس
نویسنده ارشد این پژوهش، دکتر Aya Mousa، رئیس بخش تحقیقات دیابت، متابولیک و سلامت باروری در مرکز تحقیقات و اجرای سلامت موناش، گفت: زنانی که متفورمین مصرف میکردند، ۳۵ درصد کمتر از کسانی که دارونما (پلاسبو) دریافت کرده بودند، در معرض زایمان زودرس (پیش از ۳۷ هفته) بودند.
دکتر موسی گفت: «متفورمین به بدن کمک میکند تا از انسولین مؤثرتر استفاده کند و قند خون را کاهش دهد. ما دریافتیم که در زنان مصرفکنندهٔ متفورمین، زایمانهای قبل از هفته ۳۷ کمتر بوده است. این کاهش شامل نصف شدن نرخ زایمانهای قبل از ۳۴ هفته نیز میشود؛ بهطوریکه این نرخ در گروه متفورمین به ۲.۲ درصد رسید، در حالی که در گروه دارونما ۴.۴ درصد بود. همچنین در میان کسانی که زایمان زودرس داشتند، مدت بارداری در زنان مصرفکننده متفورمین بهطور میانگین ۱۱ روز طولانیتر بود.»
محققان دادههای فردی بیماران را از هفت کارآزمایی بالینی تصادفیسازیشده و کنترلشده با دارونما، شامل ۲۲۹۷ بارداری با خطر مشکلات متابولیک بالا (از جمله افراد با وزن بدن بالاتر، مقاومت به انسولین یا سندرم متابولیک تخمدانی (PMOS) که قبلاً با نام PCOSشناخته میشد) تحلیل کردند. دکتر موسی گفت: «اثر متفورمین بر زایمان زودرس نیازمند بررسیهای بیشتر است. اگرچه این یافتهها باید در کارآزماییهایی که بهطور خاص برای بررسی زایمان زودرس طراحی شدهاند (از جمله بررسی زمانبندی بهینه برای شروع مصرف متفورمین) تأیید شوند، اما آنها به یک مزیت بالقوه مهم اشاره دارند که تحقیقات بیشتری را می طلبد.»
یکپارچهسازی دادهها برای شفافسازی اثرات
این مطالعه بخشی از «مطالعه متفورمین در بارداری (MiPS)» بود؛ یک همکاری بینالمللی بزرگ به رهبری پژوهشگران موناش که دادههای شرکتکنندگان را از کارآزماییهای تصادفیسازیشده با حضور هزاران زن گردآوری کرده و مصرف متفورمین در دوران بارداری را بررسی میکند.
نویسنده ارشد، پروفسور هلنا تید، مدیر مرکز تحقیقات و اجرای سلامت موناش و متخصص غدد در «موناش هلث»، گفت: «این همکاری بینالمللی به پر کردن شکاف مهم شواهد پیرامون مصرف متفورمین در بارداری کمک کرده است. مطالعات جداگانه قبلاً نتایج متناقضی داشتند و به اندازه کافی بزرگ نبودند که بتوانند بهطور قطعی اثرات متفورمین، از جمله در پیشگیری از دیابت بارداری را تعیین کنند. با گردآوری دادههای اصلی از هزاران زن در سراسر کارآزماییهای بینالمللی، ما توانستیم شرکتکنندگان فردی را بررسی کرده و تفاوتهایی مانند سن، شاخص توده بدنی، سطح قند خون و زمان شروع درمان را لحاظ کنیم که تصویری شفافتر از اثرات متفورمین در دوران بارداری به ما ارائه داد.»
شایان ذکر است که متفورمین بر سایر پیامدهای بارداری، از جمله وزن هنگام تولد، فشار خون بالا، پرهاکلامپسی (مسمومیت بارداری)، القای زایمان یا سزارین تأثیری نداشت. همکاری گستردهتر MiPSهمچنین در حال بررسی پیامدهای بلندمدتِ مواجهه با متفورمین در دوران بارداری است.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-08-common-diabetes-medication-preterm-birth.html